جایی میان همیشه و گاه - آیا دموکراسی خواهی در ایران می میرد؟

جوان ناکام دموکراسی

از دوم خرداد 76 به سادگی نمی توان گذشت. شاید با شروعی اینچنین آلوده به سیاست خیلی راحت خود را از شر خواندن این یادداشت خلاص کنید اما این روزها که دست روزگار همه ما را آلوده کرده کلماتی مثل انسان، آزادی ، آگاهی ، تعهد و مسئولیت برایمان دوباره معنی دار شده است. به راحتی نمی توانیم از کنار خبرهای تلخ و ضد انسانی بگذریم.

از 2 خرداد 76 به این سو همه ما قاطی بازی ای شده ایم که تا پیش از آن یا نمی خواستیم یا عقل سنی امان قد نمی داد که واردش شویم. خرداد 76 از این لحاظ نقطه عطف زندگی شهروندی همه ایرانیان محسوب می شود. جایی که از آن پس تمرین جدی برای دستیابی به بهترین شیوه زندگی بشری یعنی دموکراسی آغاز شد. ارزشهای انسانی و کرامت انسان به گونه ای دیگر مورد توجه قرار گرفت ، آزادی ، عدالت ، پیشرفت و دیگر آرمانهای فراموش شده جامعه ما جان تازه ای گرفت و حساسیت ایرانیان نسبت به سرنوشت خود و جامعه اشان پررنگتر شد. مسلما تنها با انتخاب یک رئیس جمهور نه کسی می خواست این همه کار بزرگ را یک شبه انجام دهد و نه آن رئیس جمهور قرار بود چنین توانایی شگرفی داشته باشد. مهم خواسته های ما و نحوه خواستن ما بود. می دانستیم آزادی فکر و بیان و قلم می خواهیم. می دانستیم که باید مطالبه کنیم و ناظر حکومتها باشیم. می دانستیم که باید پایه های اخلاق را خود بسازیم و هیچ دستور و اجباری به رعایت اخلاق نمی انجامد. می دانستیم که قانون باید حرف آخر را بزند و رعایت قانون از واجبترین واجبات است و . . .

بحث بر سرعقیم ماندن یا موثر بودن این حرکت نیست. بحث بر سر شکل و شمایل آرمانهای ماست. همان اهدافی که هنوزهم دنبالشان هستیم. هنوز رنج تفکر استبدادی را می کشیم و رهایی انسانها از بندگی غیر خدا را می خواهیم. هنوز در پی کسب آگاهی و طالب آزادیهای به حق انسانی امان هستیم. هنوز دوست داریم پیشرفت کشورمان را ببینیم. هنوز دینداریم.

اما روزی جدال سیاسی و بحث های جناحی به دعوای طلبگی و مشاجره اعضای یک خانواده تعبیر می شد و امروز دامنه همان بحثها به اتهام و دروغ ، قربانی کردن شرافت انسانها و ضایع کردن حقوق اولیه آنها کشیده شده و خانواده ها را از هم جدا می کند.برادر با برادر نمی تواند بحث سیاسی کند چون خیلی زود یکیشان به بی دینی و کفر و دیگری به خشک اندیشی و تقلید کورکورانه متهم می شود و دشواری کار همینجاست که کدام اتهام قابل اثبات است و کدامشان می توانند خود را تبرئه کنند.

امروز می بینیم که تلاشها و آرمانهای ما را قربانی جهل یا خودخواهی خود می کنند،هر حرکتی را به نام خود مصادره می کنند . ظلم می کنند و بی تفاوتی باز به جامعه ما رسوخ کرده است. فرزندان همین مردم بی تفاوت کشته می شوند و جرمشان دگراندیشی و دموکراسی خواهی و اعتراض است و همان مردم می گویند اینها اغتشاشگر بودند که کشته شدند. می گویند چرا اعتراض؟ از راه قانونی پیگیری کنند اما در جایی که حقوق اولیه انسانی و قوانین بدیهی زندگی بشر رعایت نمی شود و هنوز هم حق اندیشیدن و ابراز اندیشه به رسمیت شناخته نشده است کدام قانون به داد ما خواهد رسید؟

آنچه امروز بدان گرفتاریم از پلیدی ذات انسانی ما نیست. این را رعایت اخلاق و حساسیت ما نسبت به سرنوشتمان به خوبی نشان می دهد بلکه شاید از فراموشی ما و بیشتر از آن ، از جوانمرگ شدن دموکراسی در جامعه ماست. و صد افسوس که به نام دین چنین کردند و می کنند.

پی نوشت: "جوان ناکام دموکراسی" شعار دستنوشته جوانی سبزپوش در یکی از راهپیمایی های اعتراض آمیز روزهای اخیر در تهران بود.